Fur and wool



herd with lots of wool

dele leshtore [Kell.Al.]

oi lãnoase [Mets.]
ɫãnose [Palok.]

μαλλιαρό [Kan.]
πρασόμαλλα [Lav.]
μαλλιαρά [ζώα], μαλλιαρό κοπάδι [Liv.]
μαλλάτο [Pram.]
μαλλάτο [Suli]

vɤ́lnesto stádo [Gllob.]
vlásna ófca [Sid.]
vlásna cf. pl'éška [Nest.Sl.]
v'əlnesto [Trig.]


coarse, strong sheep’s wool (thick, 10-15 cm long)

lesh i dëndur [Kell.Al.]

keandicã. lãnã kendicošasã η keandicã (for the wool that was hard to take off; hard texture due to the fact that it came from sick sheep) [Mets.]
ɫãnã dãngoasã [Ming.]

χοντρό [Kan.]
αγρόμαλλο [Lav.]
Αγριομάλλι [προπολεμικά είχαμε μόνο τα ντόπια] – το αγριομάλλι το μεταχειρίζομαστανε για κάλτσες, έκαναμε υφάσματα φορεμής, δηλαδή όχι σακκάκια, όχι γελέκια, όχι πανταλόνια, όχι σ̆αγκούνια που ήλεγαν τότες. Τα σ̆αγκούνια τα μεταχειρίζοντανε οι γυναίκες. Είναι κάτι σαν πανωφόρι αλλά χωρίς μανίκια. Τα κάναμε κεντιστά. Ενώ το τσιμπούνι πάλε κεντιστό, αλά είναι σαν το πανωφόρι που μεταχειρίζομαστε τώρα. Ενώ για τους άντρες το ντόπιο το μαλλί το μεταχ. για ταλαγάνια, σ̆αγκούνες, μπερούτσες. Μπερύτσα λένε οι Λιάμπηδες, το λέμε κι εμείς. [Liv.]

vlásna (with long wool) / dólga [Gllob.]
vɤ́lnesta / vlásna [Vern.]
cf. znəm [Sid.]


long-haired, semi-fine sheep’s wool (length up to 40 cm)

leshi i gjatë [Kell.Al.]

lãnã lungã [Mets.]
ɫãnã ɫungã (ti fitseri vilenʣi) [Kell.Ar.]

N/P [Kan.]
ρούντο [Lav.]

N/P [Gllob.]
N/P [Vern.]
cf. znəm [Sid.]


soft-haired, fine sheep’s wool (length 5-7 cm)

lesh rude [Kell.Al.]

lãnã rudã [Mets.]

ρούντο, βαμπάκι [Kan.]

rúda [Gllob.]
rúda [Vern.]
vlásna, rúda (2-3 cm)[Sid.]
vlásna, rúda [Nest.Sl.]
r'uda [Trig.]


hides, fresh ones

lëkurë e freskët [Kell.Al.]

keale ingherã [Mets.]
k’eli frescã [Palok.]

δέρμα, τομάρι [Kan.]
τομάρια [Lav.]
τομάρ’ [Pram.]
τομάρι [Suli]

vɤ́lna [Gllob.]
vɤ́lna [Vern.]
vɤ́lna „schaf“, kɔzína „ziege“ [Sid.]
v’Olna „schaf“, kuzína „ziege“ [Nest.Sl.]
v'əlna [Trig.]


hides, limed

lëkurë e djegur [Kell.Al.]

k’eli arsã [Palok.]

στη στάχτη βάζουν τα τομάρια που τα κάνουν σαμάρια [Lav.]
αυτά που τα κάνουμε γαλάσ̆κι [Suli]

N/P; ko da íma sérej, so vóda [Gllob.]
N/P [Vern.]
N/P [Sid.]
N/P [Nest.Sl.]
N/P [Trig.]


hides, tanned

lëkurë e argasur [Kell.Al.]

kelʲi aryãsite [Mets.]

κατεργασμένα, αργασμένα [Kan.]
αργασμένα [Lav.]
αργασμένο [Pram.]

N/P [Gllob.]
N/P [Vern.]
N/P [Sid.]
N/P [Nest.Sl.]
N/P [Trig.]


hides, salted

lëkurë e kriposur [Kell.Al.]

k’eli sãrate [Palok.]

schwein: a posól'uvame 1 pl.
ziege, schaf: so sol' i tríci se árgasva, a se bríčit [Gllob.]
N/P, jedoch cf. sɔl'éna kóža ɔt bíái; napɤ́ln'iá so sol' [Sid.]
tro sol' kláve 3 pl., da ne izgn'íe [Nest.Sl.]
e pos'ol'vame 1 pl. [Trig.]


hides, dried

lëkurë e tharë
[Kell.Al.]

kelʲi uscate [Mets.]
k’eli uscatã [Palok.]

τομάρια [Suli]

ot pərčóite ópinci
tágarčik, tágardžiyi aus leder fuers brot
[Gllob.]
i sušé#me; súšen'j kóži pl.[Sid.]
i šúši, kláva e na ščíca nótre; šušéna kwóža [Nest.Sl.]
s'uvi k'ozi / k'oži pl.[Trig.]


hide with wool

lëkurë me lesh [Kell.Al.]

keale cu lãnã [Mets.]
k’eli cu ɫene [Palok.]

δέρμα [Kan.]
προβιά [Pram.]
τομάρι, προβιά [Suli]

kóža so vɤ́lna [Gllob.]
kóža so vɤ́lna [Vern.]
kóža so vɤ́lna [Sid.]
kwóža so v’Olna [Nest.Sl.]
k'oža / k'oza so v'əlna [Trig.]


sheep pelt (fleece)

lesh deleje [Kell.Al.]

lãnã di aoaie [Mets.]
ɫãnã di oi[Kell.Ar.]
k’eli dit oe [Palok.]

πρόβειο μ., πρόβειο μ. [τραγόμαλλο, γιδόμαλλο] [Kan.]
πρόβειο [Lav.]
πρόβειο [Pram.]
πρόβειο, προβατίνας [Suli]

vɤ́lna [Gllob.]
vɤ́lna [Vern.]
vɤ́lna, cf. vlaknó [Sid.]
ot v’Olna [Nest.Sl.]
v'əlna [Trig.]


wool in general, sheep’s wool

lesh deleje [Kell.Al.]

lãnã [Mets.]lãnã di aoaie [Mets.]
ɫene [Palok.]

πρόβειο [Lav.]
δέρμα αρνίσ̆ιο [Liv.]

vɤ́lna od wófca / rúno [Gllob.]
vɤ́lna [Vern.]
vɤ́lna „schaf“, erínka „ziklein“ [Sid.]
v’Olna [Nest.Sl.]
v'əlna [Trig.]


sweaty wool, dirty wool

lesh i palarë [Kell.Al.]

lãnã di ususcu [Mets.]
ɫãnã ni-ɫatã[Kell.Ar.]
ɫene ti arrucari [Palok.]

σούκος [Lav.]
σαριά [Pram.]
σαριά [Suli]

sérej [Gllob.]
sérej [Vern.]
íma sérej, l'é; cf. musána (dirty)[Sid.]
íma cer [Nest.Sl.]
sérejl'ivo; (iz)b'ərkana / s'alosana / sp'otna / sm'ərdena [Trig.]


leather (suede)

lëkurë e pa argasur [Kell.Al.]

keale nearyãsitã [Mets.]
k’eli ni-yãrsitã[Kell.Ar.]
k’eli [Palok.]

τομάρ’ [Lav.]

kóža [Gllob.]
kóža [Vern.]
kóža [Sid.]
kwóža [Nest.Sl.]
k'oža / k'oza [Trig.]


wool

kózina (goats), vɤ́lna (sheep)[Gllob.]
kozína (goats), vɤ́lna (sheep)[Vern.]
vɤ́lna [Sid.]
v’Olna [Nest.Sl.]
v'əlna [Trig.]


kidskin

lëkurë keci [Kell.Al.]

keale di edu [Mets.]
k’eli dit eʣ [Palok.]

τομάρι [Kan.]
τομάρ’ [Lav.]
δέρμα κατσικίσ̆ιο: τα κατσ̆ούπια τάφτιαχναμε επί το πλείστον από δέρμα τράγειο, ήτοι κι από γίδα μεγάλη. Φτιάχναμε το κατσ̆ούπι, το άφηναμε στέγνωνε, μετά το μούσ̆κευαμε, τόβρεχαμε και μετά το ξύριζαμε και το μάζευαμε από ποκάτω που είναι πλατύ. Τα πόδια του τάδεναμε για να μη έτρεχε το υγρό που θάριναμε μέσα. Από πάνω κατόπι ο λαιμός, δηλαδή ο γλούπος που τόλεγαμε. Το φούσκωναμε καλά καλά, τόδεναμε γοπάνω ώσπου ξηραίνοντανε κι έπαιρνε το σχήμα του. Και μετά έριναμε μέσα το γάλα και γέονταν σ̆ιλύρα και τι να φας… [Liv.]
τομάρι (φτιάναμε ασκιά) => γαλατάσκι: ξούριζα το τομάρ’, έβανα ξύλο από δαδί και το ’δενα. [Tsep.]

kóža od járe [Gllob.]
kozína / kóža ot cápe [Vern.]
erínka [Sid.]
kwóža ot cápe [Nest.Sl.]
k'oža / k'oza ot c'ape [Trig.]


goat hides

lëkurë dhie [Kell.Al.]

keale di caprã [Mets.]
k’eli di capre [Palok.]

τομάρ’ [Lav.]
τομάρι [Pram.]

kózina (cf. póstelka – alles, was gestreut wird, decke) [Gllob.]
kozína [Vern.]
kɔzína [Sid.]
kužína [Nest.Sl.]
k'ožata ot k'oza / k'ozina, cf. k'ozino "iz shersti" [Trig.]


sheep clipping: pre-clipping, clipping (difference?)

bishtosje,(bëhet në muajin mars)
qethje fare (bëhet pas 15 majit)
[Kell.Al.]

tundere (total), suilʲeare (partial), tundere, tundeare [Mets.]
suljara (during March); tundera (after May 15th) [Kell.Ar.]
Prãmveara li sujam, u ɫom pendãcu ši njijame coda tu marʦ ke s-ngãɫʣa oĭli š’nu ɫo vimt. Li sujam oĭli ta s-ɫo vimt. Š’ɫena u fiʦea mujere ʦica ti case. Tunderea tu qeršar. Fuʣeam tu ʦinʦspãrjinjiʦ di priri išeam tu munti, tu ʦinʦpãrjinjiʦ di mai fiʦeam casili, cãlivili, dapoĭa tundeam oĭli tu qeršar [Palok.]
tundeári a ójlor [Nest.Ar.]

κούρος, κούρεμα, κ’λόκ’ρο [Kan.]
κούρεμα: γινόταν το Μάιο, μετά του Αγίου Κωνσταντίνου. Με το ψαλίδ’. Προηγούνταν το κ’λοκούρισμα (Μάρτιος) στην κοιλιά και την ουρά. [Lav.]
Κούρεμα. Το κ. τότες γένονταν με ψαλίδια. Για παράδειγμα μια στάνη είχε να πούμε 5-6 τζομπαναραίους. Σε μια μέρα δε μπορούσανε και τόκαναν κομματιαστά.
Κωλοκούρι (το Μάρτη).
Κούρεμα κάπα (τέλη Μάη). Με το κούρεμα κάπα τάβανες στο στάλο. Στάλο ή φραντζ̆άτο που λέμε. Γίνονταν σύμφωνα τα πρόβατα που είχες. Έβαζαν ένα ξύλο στη μέση και γυρούσανε γύρω γύρω. Δεν έπρεπε μα μπαίνει ούτε μια βελώνα ήλιος γιατί άμα είχε μια βελώνα ήλιου [τα ζ.] πλάκιαζανε [πλάκιασμα θα πει ότι κολούσε ο πλέμονας στα πλευρά και μάζευε νερό…]. Για να μη πλάκιαζανε, στην άκρη έκαναμε και την σ̆τρούγκα και το θυροσ̆τρούγκι το σ̆κέπαιναμε κι αυτό. Το θυροσ̆τρούγκι ήτανε σ̆κεπασμένο για να μη καίγοντανε οι βοσκοί όταν άρμεγανε. Ενώ συνεχώς σκουπίζουντανε μια φορά την ημέρα ο στάλος, μόνο τον καιρό που ήτανε ο μούρκαλος δεν σκουπίζοντανε 15-20 μέρες γιατί άμα το σκούπιζανε κόβονταν ο μούρκαλος.
[Liv.]
κούρος [Pram.]
κούρεμα [Suli]

gɤ́rl'ejne, gərléjN/Po
strižéjN/Po[Gllob.]
póstrik
postrígvan'e / trigán'e
[Vern.]
strižéjne [Sid.]
strižéjn+e / trižén'e [Nest.Sl.]
str'igame 1 pl.[Trig.]


sheering (if one wants wool, the sheep must be...)

qeth [Kell.Al.]

tundu [Mets.]
tund [Palok.]
tundém ójl'i [Nest.Ar.]

κουρεύω, κωλικ’ρίζω ‘κουρεύω το πίσω μέρος’ [Kan.]
κουρεύω [Lav.]
κουρεύω [Liv.]
κουρεύω / κουλοκ’ρίζω [Pram.]
κουρεύω [Suli]

gɤ́rl'et wófcite 3 pl.(in March); se strížet (in May)[Gllob.]
trigána part. pass. vs. postrigván'e; cf. póstrik (wool) postrigván'e [Vern.]
stríže 3 sg.(summer), cf. pɔtstrígva (spring); pótstrik [Sid.]
stríže 3 sg., i trížime; cf. kápa vɔln'éna (coat); cjéla mɤ́rša me bwól'i; zakwól'eš, nadúeš 2 sg.[Nest.Sl.]


clippings

baskë = shtëllungë me lesh[Duk.T.]

bascã [Mets.]
basca di ɫãnã[Kell.Ar.]
ɫene tumse [Palok.]

πλουκάρ’ [Lav.]
κουλουκούρι [Suli]
ποκάρ’ [Tsep.]

vɤ́lna od wófca / rúno [Gllob.]
rúnɔ [Sid.]
rúnɔ / v’Olna [Nest.Sl.]
v'əlna [Trig.]


flawed wool

η keandicã [Mets.]

se répe 3 sg., izrépena; brávi (sheep, goat); járinka (sheared in time)[Gllob.]
ófcata e iskubána [Sid.]
iskubána [Nest.Sl.]
'iskubano [Trig.]


wool fat

lesh i trashë [Duk.T.]

lãnã groasã [Mets.]

σαριά, λιγδιά [Kan.]
σούκος [Lav.]
σάρκα: το μαλλί που έχει σάρκα, θα πει ότι το κοπάδι αυτό είναι γερό. [Liv.]
σαριά [Pram.]
σαριά [Suli]

sérej [Gllob.]
sérej [Vern.]
sérej, vɤ́lnata gɔ íma [Sid.]
cer, cérot [Nest.Sl.]
sérejl'ivo adj. [Trig.]


wool sheep

lesh nga dele vendi / lesh nga dele rude [Kell.Al.]

lãnoasã oaie, bučicã (according to the third informant, the sheep that had this shade produced more wool) [Mets.]
l'i kulukurisím ójl'i [Nest.Ar.]

διάλεγαν το αρνί από τις μανάδες. Τούτη μάνα είναι μαλλιαρή και γαλατερή, το βαστούσαμε. [Liv.]
μαλλάτο [Pram.]
μαλλάτο [Suli]

N/P; cf. a répet vɤ́ln'ite po kópačk'i [Gllob.]
so vɤ́lna [Vern.]
édnaš e pɔtstrígva na mart, e stríže na jún'i, maj [Sid.]
i tríže ozádi i ozdóle méfot [Nest.Sl.]
N/P[Trig.]


shearling (between 1st and 2nd shear)

dele të bishtosura [Kell.Al.]

oaie suilʲeatã, suilʲeatã [Mets.]
l'i tundém [Nest.Ar.]

N/P

gɤ́rl'ena [Gllob.]
postrigána [Vern.]
na jún'i, édnaš strigána ófca [Sid.]
i sétne i tríže cjéla wófca [Nest.Sl.]
N/P[Trig.]


processed sheepskin, with pelt

poste [Duk.T.]

argásana kóža [Gllob.]
strabótana kóža [Sid.]
kwóža so sol' [Nest.Sl.]
srab'otana k'oža [Trig.]


processed pelt of a one year old lamb

lëkurë shelegu e argasur me lesh të shkurtër [Kell.Al.]

keale cu nʲiʦã [Mets.]
keli di noatun yãrsitã cu njitsã[Ming.]

προβιά [Kan.]
προβιά [Tsep.]

N/P; cf. ot jágn'e [Gllob.]
N/P; cf. ot jágne [Vern.]
ot cápe, jágne [Sid.]
ot cápe, jáäne [Nest.Sl.]
k'oža / k'oza ot cápe, j'agn'e [Trig.]


processed pelt, as a rug or covering

lesh dhie për stroma [Duk.T.]

cãprinã fɫorã ti sazmã; cãprinã cãnutã ti strozmã (ti ashtãrrari) [Kell.Ar.]
ti aštãrrari [Palok.]

προβιά, τομάρ’ [Kan.]
ποστακιές (από λιανά δέρματα). Μια ποστακιά από πρόβειο γίνονταν. Τόσχιζες και το έστρωνες. Τα βάζανε σε στάχτη. [Liv.]
προβιά [Pram.]
προβιά, γιδιά [Suli]

vél'ence ot kwózina ot kúozi
kozíneno – vɤ́ln'eno vél'ence
[Gllob.]
N/P; cf. kózinevɔ velénce (on the loom) [Sid.]
kuzinévi velénca (ganze felle) [Nest.Sl.]
k'ozin'i pl.; k'ozino vélenye "tkanije podstilki" cf. tərlaä'an / k'ozina g'una / k'apa; šark verhnjaja odezhda do kolen, bez rukavov [Trig.]