|
Texts
|
Chronicon Salernitanum
p.1
– p.24  p.25 –
p.37 p.38 –
p.65 p.66 –
p.88 p.89 –
p.110 p.111
– p.128 p.129
– p.145 p.146
– p.166 p.167
– p.184
p.129
Statim huiusscemodi dicta audivit,
valde sese perterruit,
atque ilico omnes suos vocavit et in verbis talia promit:
» Eia
mei consanguinei meique fideles, inter nos consilium
iniamus,
quatenus Salernitanis subveniamus. » Et probum consilium
inierunt, suaque alimenta omnia dispercierunt, et arte
qua
poterant clam Salernitanis obtulerunt eosque refoverunt,
necnon
et consilium dederunt, ut sollerter invigilent et strenue
nimirum
decertent.
117. Hiis ita gestis, Capuanus presul Landolfus per
semet
ipsum Papiam pergens, quatenus imperatorem Lodoguicum
suppliciter exoraret, ut patrie perdite subveniret. Sed
ut talia
perficere mallet, ut mox est Galli, ipse cum suo exercitu
in suis
prediis repperit, statimque suum adventum misit denique
intimandum.
At ille solita clemencia non negavit, honorifice ante
suum optutum venire iussit; cumque a longe, ubi ipse
augustus
in trono aureo residebat, et secus ipsum similiter sua
coniuge
residebat, et hinc inde optimates sistebant, advenisset,
honesta
voce predixit: » Aspice domine de sede sancta tua, et
cogita de
nobis! » Et inter verba immensas lacrimas fundebat, et
se in
faciem stravit. At ille imperator clementissimus ilico
suos proceres
illuc misit, eumque a terra levaverunt, et cum magno
honore
ad ipsum augustum perduxerunt. Imperator eum seriatim
percontavit:
» Pro qua re presidium a nostra mansuetudine poscitis,
quando nuper perfidi Beneventani me meamque coniugem
turpiter
comprehenderunt necnon et in carcerem vinxerunt? » Cui
presul: » Audi me, benignissime imperator. Rex omnium
rerum
propter nos in hunc per uterum Virginis venit mundum, ut
qui
erabamus sub nodo peccati absolvere; nam et pro
crucifigentibus
se oravit, addens hoc: » Pater ignosce illis, non enim
sciunt
quid faciunt. » Et nisi ipse misericors non orasset,
nequaquam
ad Petri verbum una die tria milia aliaque die quinque
milia,
postea multa milia ex Iudeis, qui Dominum
comprehenderant,
crediderant. Ipse etenim dixit: » Nemo venit ad patrem
nisi per
me » et paulo post adiecit: »Ego sum via. » Nemo
potest gaudia
patrie celestis anelare, nisi si Christum, qui est via,
imitat: et vos,
quamvis honorem terrenum gestetis, mortales homines
estis.
Quapropter Redemptorem imitate, atque Agarenos Deo previo
p.130
debellate, ut (sicut) fideles suos ab
oppresione humana eripieritis,
ipse vos ab invisibilibus hostibus potenter liberet atque
inter
sanctorum agmina copulet. » Cum hec et hiis similia
promeret,
ut mos est feminarum sepe adversa diceret, sic uxor
prefati
augusti temptavit dicere; sed vir suus illius verba
omnimodis
addicabat, et flebat, et statim omnes suos proceres
vocari iussit,
et in verbis talia promit: » Omnes parati
estote, quatenus Agarenos
de finibus Italie exturbemus! » Vinum, ut illorum mos
est,
ascire fecit. Cumque pincerna imperatoris cum aureo
poculum
vinum dedisset, exiguum exinde sumpsit, statim pincerne
poculum
reddere voluit. Imperator adiecit: » Vestro famulo
poculum
reddite, sciatque vobis donatum. » At ille capite
inclinato resalutavit
eum.
Die vero altera presuli iam dicti tribuit comeatum, eique
promisit, ut non multo post illum subsequeretur. At ille
vale
dicens, arvam suam cum gaudio repedavit. Imperator
predictus,
collecta multitudine, Campanie finibus venit, et locum
qui
Patenara dicitur adiit; quo ad eum legati de diversis
urbibus venerunt,
inter quos Landolfus iam dictus presul et nepotes sui ex
diverso venerunt.
Illico venerunt, omnes suos proceres. sibi sistere
iussit, et tunc
promsit talia dicta: » Consilium unanimiter faciamus,
quatenus
catervam Hismaelitum Deo previo acterimus. » Et
vehementer
indagavit, quot numero essent; at presul: » Quinque
milia sunt
super Capuam. » Idem imperator: » Estimo quia
plus. » Ad hec
episcopus: » Confiteor domine, quia decem milia super
Capuam
et decem milia super Beneventum, reliquum vulgus degunt
Salernum. » Et continuo unus ex circumstantibus tellure
tenus
prostratus, pedes imperatoris amplexatus est, asserens:
» Da mihi
obsecro potestatem, quatenus cum Agarenis certamen iniam.
» At
imperator cum fletu subiunxit: » Nequaquam talia facio
quia
indoli etatis gestes » ; erat namque fere duodecim ille
annorum,
et vocabatur, Cuntart nomine, abnepusque predicti
imperatoris.
Sed cum diu pedes illius teneret, tandem baculum quod
manu
p.131
gestabat illi dedit, adnectens: » Sit
Dominus in suffragium
vestrum » comitemque dedit quidam comes, Suavius nomine.
Et cum magna audacia Capuam venerunt, missamque ab
episcopo
Landolfo audierunt, et corpus et sanguis domini nostri
Iesu
Christi participati sunt; et continuo Sarracenis una cum
Capuanis
obviam exierunt. Cumque unus dyaconus, Petrus nomine,
illuc
proficere armatum voluisset, nequaquam ipse episcopus
sinebat
eum; ille vero nullo modo optemperans dictis eius,
profectus
est; ipse episcopus prophetica voce ei depromsit: » Vide
quia
minime es reversurus! » Quod ita factum est.
Cuntart comes iam dictum una cum Suavio et cum omnibus
suis adversus Agarenos sunt egressi, sociantes sibi
Capuanis. Sed
dum utreque acie inter se appropinquassent, et nec
Agareni Galli
aspicerent, neque Franci Agareni propter aeris
densitatem, tandem
iam fatus Cuntart dum fremitum equorum stridorque
Agarenorum
aures innecteret, ilico manus ad hos ducens, [manus]
cum dentibus abstridens, clangere iussit tubis, masque
super eos
irruit, ultimaque cede eos vastavit. Novem milia ex eis
prostravit;
ipse vero Cuntart ibidem occubuit et exigui alii ipsumque
iam
dictum diaconem. Mille vero qui evaserunt, absque armis
fugierunt.
Sed ut talia comperit Landolfus, qui illo in tempore
Suessulanis preerant, ocius illorum una cum suis exiit
obviam,
et omnes quos inveniebat nempe devilitabat, ut de mille
pauci
Salernum adirent.
118. Idem imperator clementissimus duos comites
suos,
Ardignum videlicet et Remedium, Beneventum misit,
quatenus
una cum iam dicto Adelchiso Agarenos debellarent. Dum
autem
Beneventum adissent, missam ab episcopo Aione, qui illo
in
tempore sanctam Beneventanam preerat sedem, audierunt, et
incuntanter una cum Beneventanis et memorati ambo
Lamberti,
qui inibi exiliati degebant, cum suis hominibus oviam
Agarenis
perrexerunt. Agareni vero in locum, (cui) Mamma nomen
est,
degebant; cumque aut procul Beneventani Agareni
illustrarent,
et metuerent, ne forte Agareni fugam arriperent, hac arte
eos
p.132
denique deluderunt. Omnes ramos de
arboribus cederunt, et
unusquisque ante se propriis manibus tenuerunt, et sic
contra
Agarenos densi nimirum properarunt. Sed dum Agareni a
longe
conspicerent, et nequirent quid esset extimarent, alii
dicebant:
» Mons est, et quasi contra nos venit! » Sed dum
christiani
approximassent, statim ramos iactarunt et armis se
munierunt;
sed dum huiusmodi Agareni conspicerent, quamvis territi
et
ipsi ad pugnam se prepararunt. Cum autem pagani
altrinsecus
inchoassent, diu pugnarunt viriliter. Tandem Franci
necnon et
Beneventani fortiter eos debellarunt, adeo ut pauci ex
eis remanserunt,
qui devia silvasque pecierunt; postremum quamvis confusi
Salernum remearunt. Sed dum re que acciderat regi Abelmec
seriatim promulgassent, valde est perterritus, sed ab
solita vergens
nequicia immo et sevicia, suos omnes ad bellum preparari
iuxit, ne forte ex improviso Francorum scaram super eos
irrueret. Quapropter Agareni fuerunt in unum coniuncti,
et inter
se huiusmodi clam verba promserunt: » Veniet autem super
nos
Francorum cuneum, et debellabunt nos, quemadmodum sodales
nostros prostrarunt. » Sed cum regi fuisset cognitum,
his verbis
exorsus est: » Michi de ipsa civitate promissiones non
pauce
venerunt, ut omnimodis nobis se subiciat, et quomodo tam
preclarissimam civitatem linquimus? » At Agareni
metuentes
adventum Francorum, ilico super suum iam dictum regem
irruunt, eumque comprehendunt, manusque vinxerunt, et in
navem retrudunt, et iter arripiunt. Sed prius enim quam
fugam
arriperet nefanda gens, huiusmodi signum de celo
Redemptor multis
ostendit: faculam igneam permaximam prepete cursum in
medio navium
iecit, quam mox secula est tempestas, que cunctas
liburnas frustatim
dirrupit. Alii vero Calabriam adeunt, eamque intra se
divisam repperientes,
funditus depopularunt, relinquentesque non modica
suppellectile
et immensa tritici ordeique modia. Set ut talia
Salernitani
conspicerent, putaverunt, ut in dolo talia facerent,
statimque
aliquantis expeditis miserunt iuvenibus, qui omnia igne
denique
concremarunt; putantes facere reccius, in pessimum
corruerunt.
p.133
119. Memoratus augustus per semet ipsum Capuani
venit, et
mortuorum corpora contemplavit, invenitque corpus sui
nepotis
predicti, faciem totumque corpus sauciatum. Diu illic
flevit,
adnectens: » In hoc enim cognosco, quia de meo stemate
duxit
prosapia! » Deinde cum universo suo exercitu Beneventum
cupiebat pergere, ut, si valeret, eam denique optinere,
sed suis
predicta re minime propalavit. Set dum altrinsecus inter
(se)
scissitaret ac promeret: » Quo pergit dominum nostrum?
» et nullum
sciret quo pergeret, ilico Gualperto episcopo, qui
eminenciorem
pre ceteris erat, indicare studuerunt. At ipse presul
augustum
exinde percontatus est, sed que clam gestabat, minime
promulgavit.
Dum menia Beneventi cuneatim adissent, statim Beneventani
undique se munierunt, ipsumque imperatorem variis
iniuriis
afficiebant, adicientes: » Cece, quo pergis? Numquid
Beneventum
ingredi cupis? » Lodoguicus autem volens, quemadmodum
diximus,
Beneventum acquirere, sed minime valuit, ad propria
recessit, coniugem
natamque suam Capuam relinquens. Qua occasionem reperta,
presul
Landolfus, de quo superius diximus, principem Guaiferium,
qui illuc
perrexerat, quatenus auguste solamen annecteret, cui
noviter
iuraverat, ipse et aliis Capuanis apprehendi fecit et
custodia retrudi.
Sed quia non ea contigit illis que putabant, dimissus
est, et filios Landonis,
Landonem silicet et Landolfum, cognatum suum, pro se
obsides dedit;
quos secum remeans augusta detulit, Ravennam exilio
reliquia. Sed non
diu ipse augustus supervixit, sed diem clausit extremum,
sicque
filii Landonis et princips Guaiferius absoluti sunt. Qui
dum ad proprium
solum repedassent, filios Pandonis extra urbem suam
exules invenerunt,
sociatique sunt illi, quorum nexionem ut intellexit
presul Landolfus,
doluit, mox principem Guaiferium in suum suffragium
evocavit; qui sine
mora veniens, utrosque fratres famulatui subdidit illius.
120. Receptis etenim viribus, Agareni Tarentum
ceperunt, eo quod
minime iam metuebant adventum Lodoguici; audierant enim
qualiter confusus absescerat. Ceperunt pedetentim Varim
et canensem
valide depredarent; quibus ter occurrit Adelchis
Beneventanorum
princeps in finibus Apulie. Quibus nil prevalens,
invictus et intriumphator
abscessit. Quo tempore Atmanus, qui a Saugdane exul
fuerat, ab Africa cum
Annoso veniens, Tarentum intravit, rex effectus est,
egressusque, Beneventum
p.134
graviter depredavit et Talessam et
Alipham; tantamque victoriam adeptus est,
ut Saugdanem iam sepedictum potestatem ab Adelgiso
recolligeret; nam
Annosum et Abdellac ante apocrisarios miserat. Hoc
audientes qui Barim
residebant, Gregorium baiolum imperialem Grecorum, qui
tunc in Idronto
degebat, cum multis exercitibus asciverunt et Varim
introduxerunt ob
Saracenorum metu; qui statim apprehensum gastaldeum
illiusque primores
Constantinopolim misit, ut quibus [iurando] iureiurando
dederat fidem.
Interea Greci sepius legatos Beneventani et Salernitani
dirigebant, ut
ab hiis auxiliarentur contra Agarenos; sed hii uno animo
eorum spernebant
flagitaciones.
121. Tunc Salernum, Neapolim, Gagetam et Amalfim
pacem habentes
cum Agarenis navalibus, Romam gravi angustiabant
depopulacio. Sed
cum Carlus, Iudicte filius, septrum insigne Romam
suscepisset, Lambertum
ducem et Guidonem, germanum illius, Iohannis pape, qui
tunc in tempore
aderat, in adiutorium dedit, cum quibus capuam et
Neapolim
profectus est. Sed Salernitanorum princeps Guaiferius in
cunctis
obtemperans, et fedus rupit et multos ex eis peremit.
Sergius vero magister
militum consilio Adelchisi principis et predicti Lamberti
deceptus,
noluit se ab illis alienare, qui statim anathematizatus
est, et cum Guaiferio
belligerare cepit. Unde contigit, ut ipso octavo die
anathematis viginti
quinque Neapolites milites apprehensos decollari fecit;
sic enim monuerat
papa. Quo eciam anathemate multatus idem Sergius, non
multo post a
proprio germano captus est, Romamque mittitur suffosis
oculis, ibique
miserabiliter finivit vitam; ipse autem frater eius in
loco illius se ipsum
instituit.
122. Ut retro traham stilum, tempore quo Samnitibus
Lodoguicus
sepedictus preerat, triginta duobus philosofis illo in
tempore Beneventum habuisse perhibetur; ex quibus illorum
unus insigne, cui nomen fuit Ildericus, inter illos
degebat, et
non solum liberalibus disciplinis aprime imbutus, sed
eciam
proba virtute detitus; cuius facto minutatim omictimus
pandere,
sed quamvis exigua omnimodis non pretermictam. Dum idem
Lodoguicus quadam die notarium suum vocasset et ei
precepisset,
quatenus epistolam comeret, eamque quodam loco dirigeret,
ille
p.135
notarius verba augusti oblitus est. Die
vero altera recordatus re
que ei preceperat, set nequibat mente retinere, qualiter
ei intimaverat;
unde non exiguum exinde angustiatus est. Postremum
ad virum Dei Ildericum properavit, adiciens: » Mi pater,
precepit
mihi augustus heri, quatenus iuxta morem epistolam
comerem,
ego autem oblitus sum dictis illius, et quid faciam
nescio; tantum
te enixius exoro, ut mihi auxilium inpendas. » Cui
philosofus
Christi: » Et quomodo scire potere quod auribus non
ausi, dicente
Domino: Nemo scit hominum que sunt hominis, nisi spiritus
hominis qui in ipso est? » Ad hec notarius: » A Deo
eiusque
genitrici optines. » Idem vir Dei Ildericus statim Dei
genitricis
ecclesiam est ingressus, et indesinenter sanctam Dei
genitricem
eiusque natum exflagitavit, ut secreta re suo servo
intimaret.
Ilico domum suum habiit, sed predictum virum flentem
repperit,
eumque consolari cepit et adiecit: » Sede cito, scribe.
» Sed dum ille
cum stupore resideret, ei precepit, quomodo scribere, et
qualiter
verba distinguere, in illo ordine quemadmodum augustus ei
depromserat. Cumque iuxta morem augusti epistolam ille
notarius
cum magno gaudio detulisset eamque legisset, in hunc
modum verba depromsit: » Veritatem mihi dicito; qualis
fuit vir
ille qui hanc epistolam indicavit? » Cui notarius: »
Confiteor
domine, quia dictis tuis oblitus fui, et quid agere
nesciebam;
quapropter perrexi ad virum Dei Ildericum, eique omnia
intimavi.
At ille ilico ecclesiam est ingressus; sed dum paulisper
ibidem moraret, ad me est reversus, et omnia que cernis
mihi
studenter indicavit. » Statim augustus mirari cepit, et
principem
Adelchisum acclamavit, et in verbis talia promit: »
Volueram
veraciter agnoscere, quis in hac urbe liberalibus
disciplinis super
omnes est detitus. » At princeps cepit nominare ceteri
sapientes;
virum Dei Ildericum omisit. Rex ait: » Numquid non scis
Ildericum? »
Cui princeps: » Veraciter scio », sed eum exosum
habebat,
eo quod non ei adolatoria verba sicuti ceteri exibebat.
Quapropter
rex omnia suis optimatibus enodavit; ab illo die magnam
reverenciam ei videlicet optulerunt. Sed virum Dei nec
adversa
nec prospera eum urgebant, sed plus plane in ieiuniis et
in
p.136
vigiliis sese cohartabat, in tantum ut
in terra positus celestia
obsequia auribus auriret atque fidelibus intimaret.
Agmina
angelorum ante optutum Redemptoris sistebant et in hunc
modum
laudes in versibus referebant: » O Redemptor mundi et
plasmator omnium Christe, penitentes et dolentes suscipe,
et
qui sunt septi peccatorum pondere. » Cumque vir Dei
aures in
angelorum dicta innecteret, statim distincius propria
manu
scripsit, et ex suo ingenio similia accomodavit, quod nos
huic
ystorie nexi iussimus.
Angelicam Dominus naturam condidit olim,
Humanamque simul laudis honore sue.
Cumque Ildericus angelorum dicta aurisset, ilico et ipso
huiusmodi
verba depromsit:
Hic opifex mundi, verbo qui cuncta creavit,
Ex nichilo finxit omnia nempe simul.
Absque labore labor, cui posse ac scire quod esse,
Cuius opus velle est, ac labor alta quies.
Item angeli:
Laudet eum hinc celum, cuncta et celestia semper,
Luminis angelici castra beata nimis;
Laudet eum tellus omnisque creacio mundi,
Omne genus hominum, reptile, nansque, volans.
Dicant, dicamus: Tibi sit Rex gloria perpes,
Omnia qui retines, iure regisque tuo!
Item Ildericus:
Te decet omnis honor, tibi virtus, gratia, laus sit,
Quem digne metuunt inferus, arva, polus!
Item angeli:
Une ac trine Deus, lux et sapiencia vera,
Regnum immortale tu sine fine tenes!
Item Ildericus:
Tempora tu condens, solus sine tempore regnas;
Vere ut principium, sic tibi finis abest.
p.137
Principium et finis, primus, novissimus
es tu,
Quem currunt infra tempora, secla, dies.
Cuncta arcens mutas, [et] tu non mutaveris unquam,
Semper eras qui nunc, semper erisque manens;
Quem cherubin seraphin cunctis cum cetibus ethris
Proclamant sanctum concelebrantque, tremunt.
Tu pietas, bonitas, requies, paciencia paxque,
Vita salusque, decus, castus amorque, timor;
Simplicitas prudens es tu, prudencia simplex;
Te recte metuit mundus, adorat, amat.
Item angeli:
Quesumus, ut celis cito des terrestria Christe,
Una ut laudemus te tua membra capud.
Item Ildericus:
Longanimis, verax, fortis, mirabilis, alme,
Terribilis, mitis, suscipe vota precum;
Cunctorum factor tu censor tutor et altor,
Rex regum populo parce tremende tuo!
Confer opem famulis, veniam da, destrue culpas,
Demonas expelle, noxia cuncta fuga!
Angeli:
Duc celis plebem, tuus emit quam cruor, agne,
Denuo quam peperit spiritus atque latex;
Respice propicius gemitum, suspiria, voces
Ad te clamantum, ac miserere pie!
Sancte tua Iesu sic morte tuere redemptos,
Pestifer hos [premat] perimat ne leo sive draco!
Sit tibi cunctipotens benedictio sitque potestas
Secla per inmensa, sit vigor omnis. Amen!
123. Adelchis vero dum castrum Treventensem obsidem
caperet, et
dum maluisset propriam urbem adirei, a longe conspexit
suos
contra se properarent. Statim Aionem episcopum vocavit
eique
dixit: » Sic evenit aliqua inepta re absque iussione
omnipotentis
Dei? » Sciebat illorum consilio et volebat retribuere
malum. Cui
p.138
episcopus: » Non, set dicit apostolus:
"Date locum ire." » Ille princips
nequaquam ab eorum aspectibus declinavit, sed ut eorum
approximavit, dulcia verba depromsit. At illi
salutaverunt eum;
set dum paulisper simul ambularent, a generibus nimirum
et
nepotibus extinctus est. Fuit autem audax et sagacisimus
necnon
mitissimusque; prefuit Beneventanorum ann. 24 et medium.
Et statim in loco eius Gaideris filius Radelgari, nepos
extinti, ordinatus
est; et statim eiectus est Cailo et Dauferius, gener
illius. Hic eciam principare
voluit, cuius cupiditate socerum suum peremit. Hic quoque
susceptus
est ab Athanasio, episcopo et magistro militum ubi corpus
illius volutatus
est et cruor tabefactus est, ab illo ergo tempore
nequaquam
ibidem erba orta est, donec usque nunc nostris quoque
temporibus
centum anni expleti sunt, et sic erba gignere cepit.
Quapropter
quantum conicere valemus, omnipotens et misericors
Deus delicta illorum que in suo domino gesserunt omisit,
atque
celestia gaudia participavit.
124. Hiis quoque diebus Landolfus iam fatus presul
langore percussus
interiit. Videntes autem nepotes sui deposicionem, in
unum collati
diviserunt inter se sub iureiurando Capuam equa
distribuccione, sed
sacramentum fraternum non diu extitit inlesum. Cupiditate
etenim extorti,
filii Pandonis Landenolfum et Atenolfum fratres suos,
filios videlicet Landonolfi,
dolo ceperunt et custodie indiderunt. Sed ut cepta
breviter persequar,
Landonolfi filii, iuncti cum filiis Landonis, ad
suffragium principis
Guaiferii se contulerunt, a quo aliquandiu (et) tutati
sunt. Similiter Pandonolfus
ad eundem Guaiferium legatos cum chirographis variis
misit, sed
ab eo minime receptus est, favens supradictis fratribus.
Cernens autem
predictus vir omnino se destitutum, Gaiderisum principem
et Gregorium
augustorum baiolum, qui tunc (cum) dicto Guaiferio Nolam
ad colloquendum
in unum convenerant, ad Beneventum properabant, legatis
invitabat,
ut quam primum venirent eum ad aiuvandum, et esset illis
subditus. Quibus
ex diversis sine mora per Caiaciam adventantibus, ab
occasum iuxta urbem
Capuanam resederunt; princeps Gaiferius e contra ab ortu
solis adveniens,
amphiteatrum peramplicuit, et vallata est civitas
hostibus.
p.139
Inter hec Pandonolfus renuit subdere
Gaiderisi principi Beneventano,
sicut promiserat, renitente maxime Landone filia
Landonolfi, cognato
eiusdem Gaiderisi. Qua de re et dictus baiolus (et) idem
Gaideris alienati
sunt ab eo. Mox alii per urbem Capuanam, nonnulli lintris
fluvium transmearunt
partem ad alteram, Guaiferio principi proprio domino
sociati sunt; et recollectis Landenolfo et Atenolfo
fratribus vinctis, volentes
Pandenolfum subdere Guaiferio principi; set non
quiverunt, eo quod
nolebat fratueles suos [suos] recipere infra urbem;
idcirco a Guaiferio
respuebatur. cognoscentes autem supradicti viri versucias
Pandenolfi, reversi
sunt ad propria; Guaiferius tunc remansit Capuam.
125. Hac quippe tempestate pene omnes Capuani
illustres et omnis
vulgus cum uxoribus et liberis et omnique suppellectile,
urbem egredientes,
alii filii Landonis, nonnulli ex eis filii Landenolfi
adheserunt, factaque est
inter eos valida concertacio et pessima desolacio. Nam
Guaiferius princeps
hostiliter iuxta murum urbis residens, obsidebat eam;
ultra fluvium vero
cum Francis Lamberti comitis Landonem constituit.
Alio quoque anno superveniens iam fatus ille audax
Guaiferius princeps
cum Amalfitanis tempore messionis, et obsedit dictam
urbem undique, donec
inter se fratres sub sacramento pacem inierunt; et sic
Guaiferius
princeps cum Salernitanis et Amelfitanis propriam adiit
urbem.
126. Per idem tempus Athanasius presul Neapolim
militum magister
preerat, qui, ut premisimus, exulato fratre proprio cum
Agarenis pacem
iniens ac primum infra portum equoreum et urbis murum
collocans, omnem
terram Beneventanam necnon Salernitanam et simulque
Romanam
simul eciam et partem Spoletii dirruentes, cunctaque
monasteria, ecclesias,
omnesque urbes et oppida, vicos montesque collesque
insulasque depredarunt.
A quibus eciam sanctissimi Benedicti cenobia
decentissima, toto orbe
veneranda, et sancti Vincencii martiris monasterium igne
exustum est,
aliaque innumerabilia exusta sunt. Set dum creberrime hac
illacque
Agareni pergerent omniaque denudarent, et maxime
Salernitanorum
tellus attererent atque demolirent, habitandi locum
sibimet
elegerunt, ubi Cetara dicitur, non procul a Salernitana
civitate,
et undique ut diximus prefatam urbem affligebant, in
tantum
ut altrinsecus inter se fedus inirent, Agareni silicet et
Salernitani.
Sed Salernitani non probum consilium inierunt; clam
p.140
armis tulerunt, et ubi Agareni sine
excitacione degebant, audaciter
animo properarunt, quatenus prophanos potenter
acterrerent.
Sed iustus iudex Dominus minime christiani victoriam
tribuit, eo quod obliviscerent iusiurandum quod Agareni
iuraverant.
Nam Agareni protinus sedulam ubi indita erat: »
Sanctissimam
et inseparabilem Trinitatem » , lancea nexerunt, et in
hunc
modum promserunt: » O Iesu Marie filius, in hoc
cognoscimus
veraciter, si celum terramque regis et dominus tocius
creature,
si isti periuri potenter prosternis. » Et continuo
quamvis exigui
illis obviam exierunt bellumque inchoaverunt. Sed ilico
Salernitani
terga dederunt, et partim percussi in mare se necaverunt,
partimque gladio ceciderunt; reliqui, quamvis confusi,
per devia
silvasque propria adierunt. Ibi magna pars Salernitanorum
interiit; putantes reccius facere, corruerunt in
pessimum.
Qua occassione, ut diximus, Agareni agmen uno coacti,
stirpitus
aforis cuncta demolierunt, in tantum ut Salernitani
pocius
mortem quam vitam sumerunt. Nam aforis civitatis menia
quis
egredi valebat? Et si quis temerarius propter
necessitatem aforis
menie properabat, statim Agareni eum videlicet
devilitabant.
Factum est quadam die, ut Salernitani non pauci
adolescentuli
in unum se congregarent, atque ex sua urbe exilirent,
forsitan,
fruges aliqua repperirent sibimet refocilarent. Sed dum
non
procul ab urbe properarent, et mala ceteraque alia poma
gustarent,
et altrinsecus onustarent, tandem adierunt locum, ubi
Agareni
degebant; ex improvisu Salernitani cum magno strepitu
Deum in suffragium invocarent, et super Agarenos
irruerunt,
eosque fortiter debellarunt, adeo ut ne unus evaderet; et
sic cum
magno tripudio Salernum remearunt, suppellectilem
multaque
spolia secum gestantes. Ab illo ergo die vires christiani
sumunt
et multos ex eis peremerunt.
127. Ut retro reddeam, quod ipse sepedictus
princeps Guaiferius
gessit mirabiliter, loco proprio inseram. Dum idem
princeps
Salernum Capuamque, simulque eciam diversis castellis,
civitatibus
p.141
preesset, et presidium undique illi
adiret, factum est, una die
non exiguo tritico a Capuana urbe Salernum suis famulis
cum
plausta transvectarent. Sed ut cognitum Neapolitanis
fuisset,
repente ex sua urbe prosiliunt, quatenus triticum
Neapolim nimirum
veerent. Sed ut comperit audax ille Longobardorum
princeps
Guaiferius, ilico ex sua urbe cum paucis, silicet 18
egressus
est, agiliter illuc est profectus. Sed dum a longe
cernerent Neapolitani
Salernitanos, ceperunt inter se promerent: » Legati sunt
isti. »
Sed dum eis approximassent, continuo ille princeps
Guaiferius
suo filio Guaimario talia verba depromsit: » Vide fili;
ubi ego
super Neapolitanos irruo, statim ex adverso forti yctu
percutite. »
Et protinus galea ex suo capite exuivit, et magna vox
emisit:
» Ego sum, inquid, Guaiferius! » Et continuo super eos
irruit
ultimaque cede eos vastabit, adeo ut exigui ex eis
evaderent, qui
fuerunt firmiter ducentos, aliquanti comprehensi. Sed dum
unum
adolessentulum inter eos comprehendissent, ille
adolescens
veniam postulabat; at princeps cuidam suo fideli verba
depromsit,
ut cicius eum de hac instabili luce extinguere. Statim
cum
ingenti virtute per medium celebro mucrone percussit, ita
ut
pars capitis dextro, parte levo humero superiaceret, et
iam
exanimatum corruit miserabile corpus; et sic magno
tripudio
Salernum regressus est.
128. Circa hec tempora Guaiferius sepedictus
princeps monachus
effectus est, languore depresus gravi. Quapropter
cenobium beati
Benedicti anxiabiliter pergere cupiit, ut ibidem vitam
finiret; et
statim per marinum iter Neapolim est profectus. Sed ut
cognitum
fuisset Dauferii sui nepotis cum ceteris suis sociis, qui
iam
prolixa tempora inibi exiliati degebant, statim magno
ululatu
flereque ceperunt. At princeps huiusmodi illis verba
predixit:
» Nequaquam gaudete, quia minime Salernum revertimini,
quia
Guaimarium filium meum illuc preest. » Sed ut cenobium
predictum
properare satageret, in itinere diem clausit extremum. Et
quia
incursione Agarenorum corpus illius ad cenobium Benedicti
patris ferri
non valuit, Teanensi in castro eius ecclesia humatum est.
p.142
Per idem tempus Beneventani una cum suo
principe predicto
Gaiderisi foras deambulabant; set dum devenissent locum
ubi
extinctum fuerat memoratus princeps Adelchisi, statim
unum
clericum, Ercempertum nomine, talia verba exorsus est: »
In hoc
loco ille nefandissimus princeps non paucis plagis
extincximus. »
Ilico ulcio divina eum percussit; mox ipso Gaideris
famulis suis
precepit, ut brachia illius absciderent; quo facto,
prolixa tempora
miserabiliter vixit.
129. Eodem namque tempore suasus iamfatus Gaideris,
a Landone
cognato suo alienatus, Pandonolfo sociatus, filiamque
ipsius suo tradidit
filio; sed in proximo ab... eiusque loco Radelchis,
filius Adelchisi,
princeps est constitutus. Qui tribus vix annis imperans,
a Beneventanis eiectus,
et Aio, frater eius, loco illius subrogatus est. Gaideris
vero Francis traditus
in custodia, fuga lapsus pervenit urbem Barensem, quo
morabantur Greci;
a quibus missus est urbem regiam Basilio pio augusto, a
quo honoratus
ditatusque donis imperialibus, Oeream urbem accepit ad
convibendum.
Inter hec Agareni totam supradictam terram crudeliter
laniabant, ita ut
desolata terra cultoribus, vestibus vebribusque repleta
fatiscat.
130. Tunc agmina Agarenorum in unum congregata,
funditus,
ut diximus, omnia denudabant, atque prius in Agropolim
morarunt,
deinde per iuga moncium degebant omniaque demoliebant.
Hiis diebus Athanasius presul, de quo premisimus, missi
apocrisariis
Siciliam, Agarenis ad radicem montis Vesubii residentibus
Suchamum
regem exposcit, illis veniens prefecit. Sed iusto Dei
iudicio primo
omnium super eum insurgens, cepit Neapolim graviter
affligere et devorare
omnia exterius ac puellas, equos et arma vi expetere. Hac
turbine exactus,
et ut apostolicum anathema, quo erat innodatus, a se et
urbe sua expelleret,
Guaimarium principem cum omni suo exercitu validissimo,
Salernitanos
silicet, Cumsinos, necnon Capuanos seu eciam
ceteraque castra in adiutorium advocavit, et Sarracenos
ab eodem loco
vi repulit. Hoc facto non post multo predictus presul a
Guaimario principe,
qui eum ab oppressione Agarenorum eripuerat, alienatus
est. Agareni namque in unum sunt coacti et Garelianum
properarunt,
et ibidem prolixa tempora nimirum morarunt, et undique
Capuam, Beneventum, Salernum, Neapolim affligebant. Set
p.143
Athanasius ad solitam vergens fallacia,
cum Agarenis pacem
iniens, et Salernitanorum tellus una cum illis fortiter
affligebat.
131. Basilio serenissimo augusto hiis diebus
defuncto, duo filii eius
imperium sunt electi, id est Leo primogenitus et
Alexander subsequens;
tercius vero, Stephanus nomine, archiepiscopatum eiusdem
urbis – eiecto
Focio, qui olim a Nicolao prime sedis pontifice ob
invasione episcopatum
Ignacio adhuc superstitis perpetuo anathemate fuerat
multatus, et a Iohanne
papa, ut ita dicam ignaro, ad pristinum gradum
resuscitatus – regendum
suscepit.
Leo iam dicto non diu supervixit; ille Alexander dum
funus
germani vidisset, in magna superbia est elevatus, et non
tantum
coram hominibus sed eciam contra Deum conabatur se
iactitaret.
Nam septuaginta statue, que olim Romani in Capitolio
consecrarunt
in honorem omnium gencium, que scripta nomina in
pectore gencium cuius ymaginem tenebant gestabant, et
tintinnabulum
uniuscuiusque statue erat, et sacerdotes die ac nocte
semper vicibus vigilantes eas custodiebant, et que gens
in
rebellionem consurgere conabatur contra Romanum imperium,
statua illius gentis commovebatur, et tintinnabulum in
collo illius
resonabat, ita (ut) scriptum nomen continuo sacerdotes
principibus
deportarent, et ipsi absque mora exercitum ad reprimendam
eandem gentem dirigerent. Set dum fuissent predicte
statue eree
Constantinopolim deportate, ille iam fatus imperator
Alexander
huiusmodi verba depromsit: » Illo denique tempore
Romanorum
imperatores erant gloriosi, quando iste statue
venerabantur. »
unde statim sericis vestibus venire iussit et singulas
circumdedit.
Nocte igitur subsecuta cum se sopori dedisset, vir
clarissimus
ei apparuit, et comminanter super eum venit, eumque in
pectore
forti yctu percussit, et nomen suum protinus propalavit,
adiciens:
» Ego sum, inquid, Romanorum princeps Petrus! » Et
statim cum
magno tedio evigilavit, sanguinemque suum vomere cepit,
et sic
exiciale morte defuntus est. Eo defunto, imperatoris
filius
Constantinus Leoni, quod super memoravimus, imperium est
elevatus.
132. Aio autem, Beneventi princeps, et ante
principatum et postea partim
p.144
imbeccillis partim roboreus extitit.
Post hec princeps predictus Aio
cum Beneventanis et Capuanis egrediens, cum filiis
Landonolfi Amelfitanos
habentibus certamen iniit, et aliquandiu pugnatum [et]
est iuxta portam
urbis Capue. Cumque neultra pars alteri cederet, utreque
acies ad sua
reversa sunt.
133. Eo tempore Guaimarius supradictus, princeps
Salerni,
per semet ipsum Constantinopolim est proiectus, et
honorifice
ab augusto susceptus est; patricius que factus et donis
regalibus
ditatus, cum magno honore propria remeavit.
134. Per idem tempus valde inter se Capuani et
Neapolitani
certamen iniebant. Nam Athanasius episcopus et magister
militum
omnimodis satagebat, quatenus Capuanos sub sua diccione
attribere, et inter fratres discordie rixe crevissime
seminabat.
Cum se a fratribus delusum cerneret, succesit Decivilis
Gaietanus,
ut clam Sarracenos ad depredandum Capuam micteret. Qui
statim centum viginti Agareni missi, Teanum abierunt,
super
quos Lando ceu leo audacter cum suis irruens, usque ad
ultimam internicionem
protrivit eos, ita ut de tanto numero non amplius quam
quinque
evaderent, ceteris interfectis, ni fallor, centum
quindecim. Tunc Athanasius
cernens se superatum, callide pacem cum Capuanis fecit,
et tempore
vindemie una cum Grecis clam super Capuanos irruit,
apprehensis multis et prestantissimis viris peculiisque
non modicis. Ab illo
igitur tempore omnia circumquaque devastans, Liguriam
vindicabat sibi.
Nam et Sarracenos Agropolitanos clam evocavit et Capuam
misit; ubi tunc
egredientes Capuani, valde resisterunt eis; ob hoc et
absque preda ad castra
repedarunt. Dictus itaque vir, prout mente conceperat,
novis et inauditis
machinis insurgebat adversus Capuanos, adeo ut tempore
quadragesimali,
cum omnis plebs christicola et preferita defleret mala et
poscit a Deo
ut flenda minime commictat ipso mediante, festo dominico
subsequente
crepusculo collectis Grecis Materensibus, Agarenis et
Neapolitibus, consio
Guaiferio, urbem Capuanam temptavit invadere. Atque
ascensis muro acsi
trecentis viris armatis diversorum generibus telorum,
omnes in Domino
adiuvante, alii sponte ex eo dissilierunt, quidam cervice
tenus imis iacti sunt,
nonnulli vero gladio occubuerunt. Ex Capuanis unum
solummodo, Onericus
nomine, et ut fertur a suis extinctus est. Bellum quippe
hoc narratum
in muro arbiter Iudex non per belligerantes et
armipotentes egit viros, set
per quatuor impuves mirifice cessit ad laudem nominis
sui. Confractis itaque
p.145
viribus, quod conceperat minime
cessavit; nam et Salernum per Agarenos
prius, et postea per Grecos, multociens capere molitus
est; sed minime
talia facere potuit, viriliter ei resistente Guaimarius
princeps.
135. Eodem quoque tempore Guido, filius Guidonis
senioris, super
Agarenos in Gariliano castrametatos, ut retro reddeam,
hostiliter inruens,
castra eorum dirructa depredavit, et aliquantos eorum
gladiis interfecit;
reliqui montis per opaca ut aqua diffusi sunt. Hic autem
Capuam aproprians,
ultra transvadavit, et ad pontem qui Teudemundi vocatur
castrametatus,
resedit aliquandiu, et ablato ex Liguria frumento
aliisque victualis, Capuani
refocillati sunt. Cum eodem duce non sunt federati; sed
cum retro verteretur
urbemque predictam transiret, metu coacti subdiderunt se
illi. Illo
abeunte, Athanasius predictus, suffragante Grecorum
auxilia,
stripitus aforis omnia denudabat. Post hec suggestum est
eidem duci,
ut veniret quantocius et libraret confidentes. Qui mox
veniens Capuam,
Aionem principem a Benevento ad se venientem consilium
Capuanorum cepit,
et sub custodia Beneventum duci fecit; in qua introyens,
ordinavit eam. Inde
proficiscens, Sepontum est ingressus, Aionem predictum
principem
foris reliquia in castris. Cum autem cognovissent
Sepontini Aionem seniorem
suum captum, supradictum ducem unanimiter irruentes,
clauserunt eum
quoddam in templo, captis eius optimatibus. Hac illacque
tunc missus est,
ac aductus est Aio redditusque est suis; alia vero die
sacramento dato, vix
cum dedecore elapsus est.
136. Per idem tempus monasterium beati Benedicti a
Saracenis prius
dirructum anno Domini 884, ab Angelario venerabilis
abbate ceptum est
rehedificari deiusso anni 886 mense Aug. Hiis ita gestis,
Atenolfus
Spolecium pergens; dato precio, Suavilum castaldeum
Marsorum cum aliis
sociis bassisque, quasi ad trecentos armatos, secum
adduxit; cum quibus
consilium iniit, ut castaldatum Capuanum illi firmarent.
Set ingredientes
Capuam, cum hoc adimplere nequivissent, dicti Franci ad
sua reversi
sunt. Quid multa referam? Omnimodis Atenolfus satagebat,
quatenus solum castaldatum optineret. Quapropter consilio
habito
cum suis, Sadi cognatum suum ad Athanasium sepedictum
subdole misit,
hab eo auxilium poscens, ut adiuvaretur singulariter
fieri comes in Capuam.
Hoc autem audiens, gavisus est, et spopondit se in
omnibus illi auxiliaturum;
cumque hoc a plurimis et maxime terque quaterque Landoni
fuisset relatum,
ille solita segnicie detentus, pro nichilo ducebat
huiusmodi nuncium.
Quid multa dicam? Atenolfus per semet ipsum Neapolim
adiit,
p.146
|
