Texts
| Quellen zur Langobardengeschichte / Sources of Lombard History |
|
Langobardische Urkunden (CDL 1)
Einleitung
CDL 1 
Originalurkunden
Kopial überlieferte Urkunden
Gefälschte oder verfälschte Urkunden
Der Fälschungskomplex von Cremona
Einleitung CDL 2
Codice
Diplomatico Longobardo (2)
Originalurkunden
90.
CHARTA DOTIS
91.
CHARTA CAMBIATIONIS
92.
CHARTA VENDITIONIS
93. CHARTA TESTAMENTI
94.
CHARTA DOTIS
95. CAUTIO
97. CHARTA VENDITIONIS
98.
CHARTA OFFERSIONIS
99.
CHARTA REPROMISSIONIS
100.
CHARTA DOTIS
102.
CHARTA VENDITIONIS
103.
CHARTA DONATIONIS
90.
CHARTA DOTIS
747 aprile 24, Lucca.
p. 261
Originale, archivio Arcivescovile di Lucca.
In nomine domine nostri Iesu Christi. regnante domno nostro Ratchis rege, anno regni eius tertio, sub die octaua kalendas magias, per indictione quinta decima; feliciter. Ego Achipert uir deuotus filio quondam Sicuald tibi ecclesie beatissimi Sancti Georgii sita in ciuitate Lucense, ubi Iordanni presbiter preesse uiaetur, do, duno et per dotis titulo per hanc cartola confirmo pro anime mee remedium, id est: casa una ubi uocabulum est Miliano, qui regitor per seruo meo nomine Maurulo, qui mihi in sorte obuinet da germani mei, cum omnia ad ipsa casa pertenente in integrum; serbus uel ancellas in mea reserbo potestate pro anima mea liuertandum; nam suprascripta casa cum terra, uinea, silbis, cultum uel incultum, omnia et in omnebus, seo et parte mea de sundro illo qui nobis obuinet da Tachipert, quem commune habemus cum Causari in ipso suprascripto loco, uolo adque decerno ut habeat ipse sancta Dei uertute uel sacerdos qui inibi fueret ordinatus. et aliquantola terrola ubi uocabulum est Cisianas, qui
p. 262
mihi ……… obuinet bone memorie Sichemi et Chiculo germanis, medietate de ipsa terrola possedeat ipsa sancta Dei uertute. et sacerdos, qui inibi fueret ordinatus, pro me Dominum debeat exorare. et quislibet homo de heredis meis uel supposita persona contra dotalii seo donationis mei pagina quandoque in tempore ire temptaueret aut retrahere uolueret per quolibet genio, set conponiturus ad ipsa sancta Dei uertute uel ad sacerdote qui in ipso monasterio fueret ordinatus pene nominee auri soledus nomero quinienti. et hoc conplacuet animus meus qui supra Achipert. et dum hic aduiuere meruero, omnia ei in omnebus in mea set potestatem dispensandi causa mea comodo aut qualiter mihi Dominus in antea uertutem donaueret. et si mihi Dominus filios aut filias donare dignatus fueret, in omnia rebus meis, quantum ad ecclesias iudicaui aut quod iniudicatum remanset, ipsi mihi heredis in omnibus esset inueniator; nam, ut supra dixi, donandi, uendendi, dum aduixero, iterum in alia ecclesia iudicandi, in mea set potestate. post uero decesso meo, qualiter iudicaui aut confirmaui, in eo ordine stauelitum esse inueniator. et si coniuge mea Uualtruda super me remanseret et lectum meum custodieret et fidis maritalis obseruaueret, in omnebus rebus meis, quantum per hanc cartola ad ecclesia iudicaui, domina et gobernatrice usufructuandi in eius set potestate, bene lauorandi, non doloso animo iudicandi. et post decesso eius, omnia et in omnibus haueat, ut supra, ipsa sancta Dei uirtute. et similiter offero Deo et tibi beatissime
p. 263
sancte Georgi portionem meam de sala ad Cicina, uel portionem meam de casas quantum mihi in sorte contiget da frates meos, cum sorte mea de olibetas, et parte mea de campo in monte ad Latronario, et parte mea de cahagio sub monte, cum uinea; quantum in eodem loco mihi da germanos meos contiget, tam de sundro quam et de casas tributarias uel terra, ubi Sichipertulo casa sua posita habet, de cahagio illo meo, in integrum. Quam dotalii seo decretionis mee pagina, qualiter supra legitor, Lamipert scriuere rogaui. Actum Luca, regnum et indictione suprascripta; feliciter.
Ego Archipert uir deuotus in hanc donationis seo decreti pagina, qualiter a me decretum est et supra legitur, propria manus mea subscripsi et testibus optuli rouorandum.
- Signum + manus Fermuso filio quondam Ghisi uir deuoti testis.
- Signum + manus Suarchis filio Alathei uiri deuoti testis.
- Signum + manus Ildpert filio quondam Peteradi testis.
91.
CHARTA CAMBIATIONIS. 
747 luglio, Lucca
Originale, archivio Arcivescovile di Lucca.
p. 264
In Dei nomine. regnante domno nostro Ratchis uiro excellentissimo rege, anno regni eius tertio, in mense iulio, indictione quinta decima; feliciter. Constat me Aurimo uiro honesto filio quondam Marichis hac die dedisset et dedi, tradedisset et tradedi tibi Petrus terra mea in loco ad Sancto Paulo in clausura ante casa Aiuli, qui est posita ad latum de terra Leopardi, alio latum est terra mea qui in meo reserbaui potestatem, quod est modiorum quattuor ad mensura. si in ipsa clausura non fueret conplita, ut tibi dare diueas in alio loco prope Sancto Paulo in Canpora, cum ipsa fossata qui in ipsa terra est. et recipi a te in uiganeo parte tua de casa in loco Apulia, cum fondamento, corte, orto, petras, cum omnis edeficias ipsius case, ut dixi, parte mea puteo cum quidquid in ipso loco auire uisus his, pumis, arboribus, quantum in ipso loco da germano tuo tibi in parte contigent in integro; excepto de terra uacua uno sistariorum terra et una iscala de uno lato, unde uolueris. omnia ista suprascripta res tua in Apulia a te recipi in finito in uiganeo tantummodo, posquam inter nos ipso canbio fecimus, sicut inter nos conuinet. si aliquando tempore ego qui supra Aurimo cuntra anc cartulam canbiationis ire temtari aut in alico molestare presumsero, cum heridis meus tibi et ad tuos heridis et qualiuet homine defensare non potuerimus, conponamus tibi Petrus et ad heridis tuos, de quod superius legitor, in dupla terra et res meliorata, in ferquidem locum, sum stimationem. Et Teutpert uirum deuotum iscriuere rogauimus. Actum Luca, regnum et indictione suprascripta; feliciter.
- Signum + manus Aurimi uiri honesti auturi et tradituri.
- Signum + manus Plittelmi uiri deuoti filio quondam Autelmi testis.
p. 265
- Signum + manus Carnucio uiri deuoti de Colonia testis.
- Signum + manus Baracottuli uiri deuoti de Apulia testis.
- Et pos tradita ego Teutpert uir deuotus depleui et deti.
92.
CHARTA VENDITIONIS.
746 settembre-747 agosto, Chiusi.
Originale, archivio di Stato di Siena.
+ In nomine domini Dei saluatoris nostri Iesum Christi. rignante domnu nostru uirum exselentissimum Radchisi rige, anno tertio, per indictione quinta decima; feliciter. Scripsi ego Gaidilapus rogatus at Alolfu filius quondam Aliperto uiro honesto uinditore. Constans me ac diae uindedisse et
p. 266
uindedi tiui Rodfrildi emturi terrula in fundo Matiani; qui habe in lungo ipsa terrula pedes plus minus tricenti, et in latu da capu pedes sexsaginta, et in mediu locu pedes septuaginta, et in pede in latu pedes plus minus nonaginta; et posita est ipsa terra: di una parte terra suprascripto emturi, et di alia parte terra Radcauso, et da capu binea idem suprascripto Rodfridi, et da pede terra Faraoni; et ipsa terrula una cum aruoribu suis. et recipi pretiu placitum et di presente xsolutum ego qui supra uinditor da te suprascriptu emture in aurum solidus duo et trimisse unu, finitum pretiu, quod inter nouis uono hanimo conuine. in ea uiro ratione, ut, si quis ego qui supra uinditor aud eridis mei aud aliquis homo contra hanc uinditione mea quandoque ire temtaueri, et ego qui supra uinditor aud eridis mei hab omne homine minime defensare potuerimus, duplu pretiu, et e ris meliorata, sub extimatione, tiui qui supra emturi uel at eridibus tui conpunituri promittimu, sub stipulatione spunsioneque interposita. Actum Clusio; rignu, mense, per indictione suprascripta; feliciter.
- Signu + manu Alolfo uiri honesti uinditoris.
- Signu + manus Altifuso testis.
- + Ego Cuniradu testis.
- Signu + manus Audifridi filius quondam Teudifridi testis.
- + Ego Gairimundus testis.
- + Ego Uuarnicausus testi subscripsi.
- + Ego Gaidilapu pos traditione conpleui et emisi.
93.
CHARTA TESTAMENTI.
748 febbraio 17 o marzo 13, Pisa.
p. 267
Originale, archivio Arcivescovile di Pisa.
In nomine domini Dei saluatori nostro Iesu Christi. regnante piissimo adque excellentissimo domno nostro Ratchis ………………………. anno quarto, tertio decimo ……. martii, per indictione prima; feliciter.
p. 268
Ego Liutpert, qui et Centulus, archidiaconus sancte Pisane ecclesie …………….. a, dum in hoc seculo uiuit homo, …….. d …… ure, haec enim nobis est recordari beati Pauli apostoli uoce qui ait: preteri enim figura huius mundi uolo uos sine sollicitudine esse interrogatorius inquid: adpropinquante mundi terminus, cum signa et portenta conspicimus secundum ueritatis uoce leuare capita, id est exhilarari corda et nostras mentes ad gaudia patriae celestis erigere. iterum Paulus egregius predicator dicit: nolite diligere mundum neque ea quae in mundo, et qui enim diligit mundum, non est caritas patris in eo, quoniam qui amat eum amatur ab eo quem amat, et per hoc inimicus Dei esse conuincitur. Dominus dicit: facite uobis sacculos, que non ueterescunt. et centurio ait: Domine, si aliquod defraudabi, reddo quadruplum. nam et Dauid psalmigrafus uates cecinit ait: diuitie si affluent, nolite cor adponere. proinde debet unusquis eternis lauorari muneribus, unde nobis aliqua beatitudinis portiuncula in perpetuo tempore sit profutura et ante tribunal eterni iudicis cum secura conscientia presentemur, quia si omnia istius mundi habeamus diuitias, nihil est dignus Deo ideoque ego qui supra Liutpert, qui et Centolus, archidiaconus sancte Pisane ecclesie haec die, quae superius
p. 269
legitur, dum Dei uisitatione egrotante me lectulo reiacerem, in presentia uenerabili patri nostro Iustino episcopo, Aunimundo archipresbitero, Gauserado presbitero, Liudoaldo presbitero, Pyrro presbitero, Uuandalo diacono, seo et Gunderadi filio quondam Cuniperti, Cocciae, Pertoli, Uuandali, Pertoligi, seo et aliorum plurium amicorum, medietate de omnes res et substantia mea, tam homines quam casas, prata, uineas, campos, siluas, quatropedias, omnia; et in omnibus, tam de parentum iura quam de conparatione quidquit mihi conpetit, tradedi tibi consobrino meo Rigiperto, qui et Maccio, diacono. postea uero, in eorum supradictorum presentia, nos res nostras qui supra Centolus archidiaconus et Maccio diaconus, commune consilio parique consensu tractantes, pro nostrarum animarum remedito offerimus ecclesie Sancte Marie prenominatas res, ut, dum usque aduiuere meruerimus, unus aut ambo, omnia in omnibus in nostra sit potestate. post obito uero nostro, uolomus de colonis: Filicauso et Aliperga cum casa filios uel filias suas et cum mobile uel inmobile et omni substantia sua quae ad ipsa casa pertenere dinuscitur, seo et Fridichisi et Gisa cum filios et filias suas, Causerado et Uualderada, seo et Sorola cum filias suas de Monte Guitolfi, Rodichis et Perterada cum filiis et filias suas, Teutpert et Perterada cum filios et filias suas, isti superscribti cum casas et personas sua et omnem substantias suas ad se pertinentia mobilia et inmobilia, seo et Teutpald, Radtruda, Ermefrid, Bonello, Magnifrid, Mucciolus, Iffulo et Fridicauso germanis, Baroncellus
p. 270
et Ratperga cum filios et filias suas, et Liosolus germanus eius, Pertoaldt, Gundipert et Aunitruda cum filios et filias suas, Buggulo et Aunitruda cum filios et filias suas, isti omnes cum casas uel omnes res suas mouilia et inmobilia quidquit ad manus suas habere uidentur, seo et Rodicunda ancilla Dei et de Cultano Auniperga persona eius uel que de eas procreantur; uolumus ut omnes isti cum omnibus rebus suis, dum nos Centolus et Maccio aduiuere meruerimus, in nostra sit potestate; post obito uero nostro, decreuimus ut omnes sint cum omnes rebus suis liueri et absoluti ab omni nexu condicionis uel a iugo seruitutis. et uolumus habeatis defensionem ad ecclesia Sancte Mariae uel episcopo in loco qui positus fuerit. et per omne casa per singulos annos dare debeatis ad casa Sancte Marie exenio trimissale aut certe trimisse in auro; amplius uobis nulla inponatur. et mundio, si qua de uestra procreatione ad marito ambolauerit, ad ecclesia Sancte Marie uel episcopi sit potestate. et hoc uolumus, ut si alicui ex uobis prenominatis aliquas res uindere fuerit oportunitas, non habeatis potestate aliis hominibus uendendi licentia nisi inter uobis conliuertis, unus alterius, seo iste ad parentibus nostris de benefactoribus uestris superscribtis diacones. et si aliquis ex ipsis presumserit aliquas res ad alio homine uenundare, potestate habeant heredes aut parentes de ipsi diacones prendere et tenere et defendere. nam sic decreuit semel et simul noster animus, ut, sicut superius statuimus, ita perpetuis et perennis permaneat temporibus. ecce, ut noster concepit animus, pro Dei omnipotentis remuneratione
p. 271
in uos adimpleuimus. et unde supra diximus, iterum memoramus de ipso uestro mundio, quod sit in potestate ecclesie Sancte Marie uel episcopi; uolumus ut per caput sit tantum soledum unum. Unde pro memoranda futura tempora et anime nostre cautela, et ne in posteris aliqua fiat oblibio, hanc testamenti cartula fieri elegimus, et in presentia superscribtorum testium Iohannem episcopum rogabimus scribendam. Actum Pisas, regno, anno, mense, die et indictione superscribta; feliciter.
- + Ego Liutpertus, qui et Centulus, archidiacunus in unc testamentu a me factu manu mea subscripsi.
- + Ego Righipertus, qui et Maccio, diacunus in unc testamentum a me facto manu mea subscripsi.
- + Ego Aluart diaconus in unc testamentum rogatus me teste suscripsi.
- Signum + manu Ermefridi filio quondam Arnicausi testis.
- + Ego Aufusus uiro religiosus in hunc testamentum mi teste subscripsi.
- Signum + manu Gudolini uiri deuoti filio quondam Filerad testis.
- Signum + manu Cunipert filio quondam Pittoni uiri deuoti testis.
- + Ego Alpertus relegiosus clericus in huc testamentum rogatus me teste suscripsi.
- + Ego Aurifusus uero religiosus clericus in hunc testamentum rogatus me testes subscripsi.
- + Ego Iohannis licet indignus episcopus rogitus a Liutpert, qui et Centolus, archdiacono seo et Rigiperto qui et Maccio, diacono hanc paginam testamenti in presentia quorum
p. 272
supra testium ad scribendum suscepi, et postea, post signa aliorum septem testium, subscribsi et deplibi +.
94.
CHARTA DOTIS.
748 marzo, Lucca.
Originale, archivio Arcivescovile di Lucca.
+ In Dei nomine. regnante domno nostro Radchis uir excellentissimus rege, anno regni eius Christo aucxiliantem quarto, mense martio indictionc prima; feliciter. Gallus uir uenerabilis diaconus tibi eclesie Dei adque beatissimi Sancti Reguli loco in Uualdo perpetuam salutem
p. 273
dixit. Rerum creaturarum omnium creator Deus fecit hominem ad imaginem sue similitudinis, dans ei intellectum, ut eam que fotura sunt agnuscat, et de animabus suis a longe prouideant prodenter. Et ideo ego qui supra Gallus disconus offero Deo et beatissime sancte Regule, id est: una casa mea, quas hauere uideor in loco Germaniano qui regitor per Cioddolo et Teudericulo massariis; in eo tenure, ut, dum ego qui supra Gallus diaconus aduiuere meruero, usufructuandi in mea sid potestatem quid aut qualiter uoluero; et post transito uero meo, ipsa suprascripta casa cum suprascriptis massariis iuidem resedentem aliut redditum non facias nec angarias nec nulla scufias ad ipsa suprascripta Dei eclesia, nisi tantum per singulus annus quattuor modia granu uno animale quale abuerit, pro camisia tremmisse uno, una libra cera, uno sistario mel; et amplius nulla dationem aut scufia perexoluant, quia mihi sic actum est. et ammodo et in perpetuis temporibus, sicot supra legitor, securiter possedeas ipsa sancta Dei uirtutem, et sacerdus, qui iuidem deseruierit, pro meis delictis facinoribus incensanter Dominum deprecare diueas, et luminaria sanctorum Dei facias. Quam uero duas paginas uno tenure conscribte; et Gaudentium indignum presbites scriuere rogaui, et subter signa sancte croci feci. Actum Luca.
- + Ego Gallus diaconus in hanc cartulam dotalium, sicut superius legitor, propria manus mea suscripsi.
- Signum + manus Theopigntus arcidiaconus testis.
- Signum + manus Milonia uiri uenerabilis presbitero testis.
- Signum + manus Deusdede uiri uenerabilis presbitero magistro soli testis.
p. 274
- Signum + manus Aluari clerici testis.
- Signum + manus Gumpulu clerici filio Munipert testis.
- Ego qui supra Gaudentius presbites scribsi, conpleui, relegi et dedi.
95.
CAUTIO.
748 aprile 9 o 10, Trevano (Como).
Originale, archivio di Stato in Milano.
+ Regnante domno nostro Rachis uero excellentissimo rege, anno quarto, sub die quinto iduum aprilium, indictione prima. Constat me Alexandro de Sporticiana accepisse et accepi ad te Arighis de Canpilioni auri solido uno meis udilitatibus peragendo usque in caput anni. pro quibus uno solido
p. 275
posui tibi loco pigneri seo fiducia nexo, id est petzola una de prado loco quid dicitur Farsiolas: de una parte prado Ursuni, et de alia parte prado Sancti Uecturi, tenente uno capide in rio et alio capide in prado Sancti Uecturi. in intecrum ipsa petzola abeat pro onurem de suprascripto solido usque in perscritum constitutum. expleto uero anno, reddere promitto uno solido sine onure eo co supra, et recipere prado meo ad me; et defendere promitto ipso prado, ab omni homine defensare, dum ipso solido aput me fuerit. et si menime conpliuero de omnia quod superius legitur, conpuna tibi cui supra cridituri meo ipso solido in dublo; et si in antea indutia dederis, abeat ipso prado, dum te legidime sanare potuero. Actum in Trebauno, die, regnum et indictione suprascripta; feliciter.
- Signum + manus Alexandro, qui hanc cautionis fieri rogauit.
- Signum + manus Ursoni de Sporticiana testis.
- Signum + manus Radoald de Sporticiana testis.
- + Ego Cunimund in han cautionis rogatus ad Alexadro me testis scripsi.
- + Ego Austrolf notarius pos tradita compleui et dedi.
97.
CHARTA VENDITIONIS.
750 aprile, Chiusi.
Originale, archivio di Stato di Siena.
p. 282
+ In nomine domini Dei nostris Iesum Christi. rignante domno nostro uiro excelentissimo Aistolfo rige, anno primo, mense aprilis, indictione tertia; feliciter. Escripsi ego Appo rogatus a Donatum uiro honesto uinditure. Cunstant eos hac diae uindedissent et uindedi duppla uonis cunditionibus secundum dibalia cunstituta uobis Gunduini et Faolfo sorticilla mea de casa seo et urto seo et curtem de casa et binea in casale Agelli ad Orcia; qui ipsa sorte meam, quam uobis uindedi, de ipsa casa seo et uinea adque urto uel curticella, quantu mihi inter germano meos cuntitigeris, quantum Audimari et Auduini ad suam abuerunt manus, ut supra dicximus, omnia et in omnibus, ut supra fati sumu, sortem meam de ipsa casella seo et urto, curte et uinea, ut dicximus, quidquid ipsi suprascripti Audimari et Audini ad suam abuerunt potestatem; de ipsa sorticilla mea uobis in integrum uindedi, excepto alia portionem meam, quod in ipso casale abeo, in mea reseruabo potestatem. et accepi ego qui supra Donatus a bus emturibus suprascripta sorticilla de ipsa casa uel uinea seo urtu uel curte, quantum ibide Audimari et Audini ad suam abuerunt manum, pretium placitum et de presenti solutu in auro solidus bonus pinsantis numero tri finitum pretium, quod nobis uono animo cunuinet. in ea rationem: si quando nus, qui uindituri sumus, aut aliquis homo uineris qui bus emturibus aut heredibus uestri de ipsa uinditionem nostra bus cunpellaueris, aut suam esset dicxeris, et nus, qui uindituri, minime ab omne homine defensare potuerimus, dupplum pretium et rem meliorata, auita extimatiunem, uobis cui supra emturibus uel ad filii uel heredibus reddituri promittimu, sub estipulationem et sponsioneque
p. 283
- interposita. Actum Clusio, rignum et mense et indictione suprascripta; filiciter.
- Signum + manus Donato uiri honesti uindituri.
- Signum + manus Tacuni uiri honesti testis.
- + Ego Arnipertus testis.
- Ego Iohannis abate rogatus ad Donatu manus mea suscripsi.
- + Ego Appo notharius ad omnia que superius legitur pos traditionem cunpleuit et dedit.
98.
CHARTA OFFERSIONIS.
750 giugno 26, Pisa.
Originale, archivio Arcivescovile di Pisa.
+ In nomine domini Dei nostri Iesu Christi. regnante domno nostro Aistolfo uir excellentissimus rege, hanno regnis eius primo, mense iunio, die sexto ante calendas iulias, per
p. 284
indictione tertia. Ideo ego Racolo uir deuotus filio quondam Tachiperti, auitator uico Bruci, et manifesto sum mihi eo cod ante os anno mihi offerere uisus fuit cum homnis res meam de quanto auire uiso sum ad eclesia Dei et beatissime Sancte Marie de Cassina, et menime exinde cartula ad ipso sancto loco emisit. modo uero considerauit Dei omnipotentis temore et mercide anime mea, ut per hanc cartula suprascripta res mea in ipso sancto loco una meco offero, unde modo Deus et tiui predicta eclesia Sancte Marie cartula exinde emitto, ut aueas, teneas, possedeas ipsa sancta eclesia omnis res meam uel eius costodes, tam casa auitationis me, cum homnia et in omnibus de quanto mihi de iura parentorum meorum euinet, ut perpetim et foturis temporebus ipsa meam offersionem firma et istauilis permanead. et non ego, non eredes meus, nec nullam supposita personam aueas loquendi facundia alique de suprascripta res meam ad ipso sancto loco uel eius costodis retollendo; set, ut dixit, istauile permanead in ipso sancto loco homnia sicut superior legitor, ut mihi aput Domino uel eiusque sancti exinde magna mercis adcriscad, et in foturo secolo bona inuenias retributionem, uel eius costodientis die noctuque Deus deprecare pro redemtionis anime meam non cessit. ecce, ut meus bono fuet desiderio, per han cartula confirmauit. Unde pro monimine et cautelat han cartula in ipsa eclesia emisit, et Teofrid notarium iscriuere rogauit. Actum Pisa, per indictione suprascripta; feliciter.
- Signum + manus Racoli uiri deuoti, qui han cartula iscriuere rogauit.
- Signum + manus Birrica filio quondam Ursi testis.
- Signum + manus Teofrid filio Lautperti testis.
- Signum + manus Sisiperti filio quondam Aunefrid testis.
p. 285
- Signum + manus Lamperti filio quondam Teutperti testis.
- Ego Teofrid notarius rogito ad Racolo han cartula iscripsit et pos testium rouorati suppleuit et dedit.
99.
CHARTA REPROMISSIONIS.
749 settembre -750 giugno, Lucca.
Originale, archivio Arcivescovile di Lucca.
+ In Dei nomine. regnante domno nostro Aistolfus uir excellentissimus rege, anno regni eius Christo solaciantem primo, mense ….., indictione tertia; feliciter. Manifestu sum ego Tanualdus uir uenerabilis presbitero, quia reprometto et spondeo adque manus meam facio tibi domno meo Uualtprand in Dei nomine episcopus, ut in eclesia Sancti
p. 286
Reguli in Uualdo, ubi usque modo deseruiui, retsedire diueam usque in diebus uite me, casto et iusto hordinem iuidem seruiendum, laus et mandatum Dei die noctuque in omnibus adinplendum, non superue aut inique iuidem agentes, set in humilitatem mundo corde Domino seruientes, et res eclesie bene lauorantes et guuernantes absque omnem fraudem uel rapinam, et nulla peculiarina facientes; set omnia et in omnibus quidquid lauorare aut conquirere potuero, in iure sancte eclesie adquiram, et nullam res exinde dare aut naufragare possam absque tua iam dicto domno Uualtprand episcopo, nisi cause benedictionis. et uolumtatem tuam in omnibus facere et adinplere diueam, sicut de Domino et benefactorem meum in quo tibi recte placueret obediendum, et ad te semper defensus et protector esse diueas ad prauis hominibus. sic tamen, ut omnia et in omnibus rebus suprascripte sancte eclesie in tua sid potestatem iudicandi aut faciendi qualiter uolueris, et usque dum aduiuere meruero, semper in eclesia Sancti Reguli hauitare et deseruire diueam casto et recto moderamine, absque omnem fraudem. et si hec omnia conprehensa capitula, sicut supra legitor, ad me pleniter conseruatum uel adinpletum non fueret, et de ipsa suprascripta eclesia me uiuentem foris exire uoluero, aliui hauitandum, et prouata causa fueret quas meas culpa sid, de hec omnia, quod supra repromisi, conpona ego qui supra Tanuald presbitero tibi domno Uualtprand episcopo auri soledi boni Lucani nomero ducenti; et hanc manus in suo rouore permaneat. Et Gaudentius indignus presbitero scriuere rogaui, sub stipulatione sponsione sollemnique interposita. Actum Luca, in domo sancte eclesie.
- + Ego Tanoaldu presbitero in hanc cartula repromesionis a me facta, sico sopra legitor, propria manus mea suscripsi.
p. 287
- + Ego Sisimundus indignus presbiter rogatus a Tanualdo presbitero in hanc cartula repromissionis, sicut superius legitur, testes supscripsi.
- + Ego Magnipertus presbiter rogatus a Tanualdus presbiter in hanc cartula repromissionis, sicut supra legitur, testis susscripsi.
- + Ego Peredeus licet indignus diaconus rogatus a Tanualdo presbitero in hac cartula repromissionis, sicut supra legitur, testis subscripsi.
- Signum + manus Alamund uiri magnifici filio quondam Alahis testis.
- Signum + manus Gauspert uiri deuoti filio Raduare testis.
- Ego qui supra Gaudentius presbites scripsi, compleui et dedi.
100.
CHARTA DOTIS.
750 novembre, chiesa di S. Agata in Tempagnano, Lucca.
Originale, archivio Arcivescovile di Lucca.
p. 288
+ In Dei omnipotentis nomine saluatori. regnante domno nostro Astolf uiro excellentissimo rege, anno filicissimo regni eius secundo, mense nouembrio, per indictione quarta; feliciter. Ideo per hanc pagina membrani ego Petronaci, qui Flauipert presbitero dicor, a presenti die do, duno, trado et offero pro anime me remedium Deo et tibi ecclesie beatissime Sancte Agathe Christi marthire a me tundata in proprio terreturio meo, qui mihi a bone memorie Peretheo filio quonf dam Romuald in preuiterato meo per donationis paginam et accepto launigild atuinet, quamuis modicum, id est: primis omnium offero et confirmo locus ipso fundaminto ubi ipse ecclesia sita es, cum curte, orto, monastheriolo, cum omni iure instructu instrumintoque suo intrinsico, cum mobile uel inmouile, seo et terrula quem postea de atquisito uel conparatione seo de offertas quod mihi dominus Deus postea ad ipsa ecclesia sua munerare et dare dignatus est, uel quidquid a ius meum pertenit. omnia in integrum ab hodierna die in te sancta Dei ecclesia pro salute et redemtione anime me tuoque monastherio, ubi spem meam posui Deo serbiendo, trado et offero in perpetuum firmiter possedendum, quod antea, dum aduc non esset paratum, minime actum fuerat. unde uolo et decerno, ut si aduc iouante eterno Domino meritum fuero aliquantulum
p. 289
lauorare uel atquirere quoliuet res, ut post meo obitum in gremio ipsius ecclesie et monastherio sit potestatem pro alimoniis pauperum et susceptio peregrinorum uel pro missa mea. in qua uiro Dei ecclesia et monastherio uel in hanc dotes preuidi et elegi atque confirmo ego qui supra Petronaci presbiter te dilectissimum Auripert presbitero germano meo, cuius fidem et puritatem et bona conuersationem cognubi auire, ut tu post meo ouitum sit firmus et stauiles in loco meo semper firmus heres in ipsa ecclesia et monastherio lauorando, gubernando, officium et mandatum Dei ibidem peragendo, et post te similiter ordinationem digna faciendo, quod nobis ad aumentum proficiat anime, ut nullus homo in uita tua tibi super punatur. et si quis de fratres nostros germanos aut nepute nostro uenire uolueret et introire tunso capite cum obidientia et umilitate caste uiuendo et mundo corde lauorando, officium et mandatum Dei peragendo, prope regule ordine obidiendo uoci tue, sicut abbati suo oporte ouedire, in ipso monastherio licentiam abeas introire. et tu recipias eum uiuendo in una congregationem ut superius legitur. et nulla fimina infra ipsa clausura nec in ipso monastherio audeat auitare. et si quis de monaci, uel qui presul fueret in tempore in ipsa ecclesia, si et presumseret reciperet quoliuet fimina ad auitandum in ipso monastherio uel infra ipsa congregatio, in primis in Dei omnipotenti incurrat iudicium et a Side sancta apostolica anatthema accipiat et a sagrosancto Dei altario reatus recidat. super hec omnia uolo et decerno ego sepe dictus Petronius presbiter, ut, dum atuiuere meruero, ecclesiam et omnia ea ipsas res suprascriptas in mea sit potestatem ordinandi et faciendi qualiter uoluero; post casus uiro meus, si ita remanseret sicut superius legitur, in eo ordine firmum et istauilem diueas permanire semper, et a nullo homine possit disrumpi nulloque tempore. Quam dotaliis et decritionis me paginam Fetro in Christo filio scriuendam rogaui, et subter una cum testibus confirmaui. Actum Luca, ad ipsa ecclesie Sancte Agathe.
p. 290
- + Ego Petronaci presbiter in anc dotes a me facta, sicut superius legitur, propria manus mea supscripsi.
- + Manus uiri uenerabilis Maurini presbiteri, qui, necdum claritas oculis auentem suscriuere potuet crucem suam ficet, testis.
- + Ego Rachipaldu rogatu at presbitero Petronaci in anc dotis au eo facta, sicut superilus legitur, me testis supiscripsi.
- + Ego Anteneru cliricu rocatu at Petronaci presbitero in ac dote testis suscribsi.
- Signum + manus Rodipert de uico Timpaniano testis.
- Signum + manus Clarissimi idem de ipso uico testis.
p. 295
102.
CHARTA VENDITIONIS.
752 marzo, Lucca.
Originale, archivio Arcivescovile di Lucca.
+ In Dei nomine. regnante domno nostro Aistulfu rege, anno regni eius tertio, per indictione quinta, mense martio; feliciter. Constat me Uuillerad clericum filio quondam Iffuloni uendedisset et uendedi, tradedisset et tradedi tibi Crespino duo petzioli de prato et uno de terra lauoraturia; et uno petziolo de ipso prato est in Commonalia, et illi alio petzolo de ipso prato est in prato Lammari, illi petziolo de ipsa terra lauoraturia uno caput tenet in Grippi et alio caput tenet in prato Sancti Fridiani et uno lato tenet in terra Deusdedi et alio lato tenet in terra tua Crispini; et est ipse terra inter prato et terra lauoraturi a totas insimol ipsi suprascripti petzi tris scaffiliorum quatuor ad iusta pertica mensurata. unde constat me qui supra Uuillerad clericum suscipisset et suscipi ad te
p. 296
Crispino pro ipsa suprascripta terra pretium placitum et in defenitum capitulu auris soledos nomero uigenti tantum. et tradedi tibi ipsi suprascripti petzioli de ipso suprascripto prato et terra lauoraturia, ut ab hodierna die in uestra uel de heridibus tuis sit potestatem faciendi et iudicandi exinde quem uolueritis. unde prometto ego Uuillerad clericus una cum meus heridis tibi Crispino uel ad tuis heridis, ut, si contra anc cartula uenditionis me ire temtauero per qualiuet ingenio aut sommisso homine, et te a qualiuet homine minime defensare poltuero, qui ipsa suprascripta mea uenditionem tibi intentum ficeret, prometto me Uuillerad clericum una cum meus heridis conponere tibi Crisipine uel ad tuis heridis ipsa iam dicta mea uenditionem in duplo, meliorata, sub istimationem qualis tunc fueret. Et Radalpert scriuere rogaui. Actum Luca.
- Signum + manus Uuillerad clerici uendituri.
- Signum + manus Forcioni filio quondam Rottari uiri deuoti testis.
- Signum + manus Sichifred germani ipsius Forcioni uiri deuoti testis.
- Signum + manus Teutprand filio quondam Lopi uiri deuoti testis.
- Signum + manus Mauri filio Rotthari uiri deuoti testis.
- Signum + manus Ratpert filio quondam Tanuald de Murriano uiri deuoti testis.
p. 297
103.
CHARTA DONATIONIS.
752 maggio 1, Valdottavo (Lucca).
Originale, archivio Arcivescovile di Lucca.
+ In Dei nomine. regnante domno nostro Aistolf rege, anno regni eius tertio, kalendas magias, indictione quinta; feliciter. Quis quantumque possedet, Dei donum l esse noscatur; et de hoc ipso nobis considerandum est, ut de terrenis diuitiis per bonis actibus caelestia dona mercari mereamur. Idcirco propexi ego Altiperga religiosa ancella Dei filia quondam Radoni, qualiter monusculo meis paruitatis substantia donari et offerri deuerem, sicut et in Dei nomine factum est. bono animo benigna uolumtate mea do, dono, offero tibi Deo et beato Stancto Saluatore situs in loco qui uocitator Octabo, nec non et Lopardo presbitero iuidem serbientem, hoc est casa ubi abitare uisa sum, cum solamento, curte, orto, terra, uinea, siluis, castaneis, uirgariis, pomis, fructeferis uel infructeferis, mobile uel
p. 298
inmobile. omnia et in omnibus a me pertenentem parte mea integro tibi beato Sancto Saluatore offero et manus mea contrado, in talis enim capetulo, ut, dum ego que supra Altiperga ancella Dei aduiuere meruero, usufructu in mea serbo esse potestate; post obito uiro meo, omnia et in omnibus, ut dixi, in iure et dominio de ipso sancto Dei monasterio permaneat, et pro me peccatrices et indigna missas et orationes cottidie proficiscat. et nullo tempore quis quandoque contra meo decreto aliquid ualeat contra agere uel aliquid molestias generare; et quis quandoque tempore contra hac dona uel offerta mea molestare praesumpseret, in Dei omnipotenti incurrat iudicium, et amplius molestandi nulla potestatem opteneat. Et Rotpert, quamuis indignu presbiter, iscriuere rogaui. Actum in Octabo, regnum et indictione suprascripta; feliciter.
- Signum manus Altipert religiosa ancella Dei, qui ipsa offerta fecit et cartula scriuere rogauet.
- Signum + manus Gauspert clericus filio quondam Deudedi testis.
- Signum + manus Teutpert uiri deuoti filio quondam Uuilipert testis.
- Signu + manus Cunichis uiri deuoti testis.
- Signu + manus Sundipert uiri deuoti idem filio quondam Uuilipert testis.
- + ***.
- Ego Rotpert presbiter post rouorata subscripsi, depleui et dedit.